Sociale cohesie in de wijk

Waarom en hoe speel- en beweeglandschappen bijdragen aan sociale cohesie

Sociale cohesie. Een thema dat u vast niet onbekend is. Het begrip duidt op de sociale samenhang tussen verschillende groepen binnen onze samenleving. Wanneer deze sociale cohesie in het geding is, kan dit merkbare gevolgen hebben voor bewoners en ambtenaren. Op het moment dat de sociale cohesie afneemt, neemt het gevoel van onveiligheid onder mensen namelijk juist toe. Dat blijkt uit wetenschappelijk onderzoek dat is uitgevoerd door de Belgische expert dr. Mathieu Marlier. Hij deed onderzoek naar de samenhang tussen sociale cohesie en sport. Het faciliteren van speel- en beweeglandschappen in uw gemeente kan namelijk een belangrijke bijdrage leveren aan verbetering van de sociale cohesie.

De waarde van beweeglandschappen voor de sociale cohesie

De toegevoegde waarde van het sporten voor de sociale cohesie ligt niet eens zozeer in het sporten zelf. Maar des te meer in het samen sporten. Want dat beweging goed is voor onze fysieke en mentale gezondheid wisten we al. Maar wanneer we samen sporten wordt hier ook nog een sociaal aspect aan toegevoegd. Dat samen sporten hoeft niet te betekenen dat bewoners afspreken om samen te gaan sporten in de buurt. De kracht zit juist in de informele ontmoetingsmomenten die als vanzelf ontstaan wanneer buren elkaar tegenkomen tijdens het sporten. Een praatje is dan al snel gemaakt.

Speelplaatsen als sociale knooppunten

Datzelfde geldt voor kinderen die samen buiten spelen in de openbare ruimte. Bij kinderen gaat het opzoeken van nieuwe vriendjes en vriendinnetjes tijdens het spelen zelfs haast vanzelf. Maar heeft u op een speelplaats weleens heel bewust gekeken naar de mensen die er aanwezig zijn? Zijn het alleen kinderen? Nee, vaak niet. Ouders, opa’s en oma’s, vriendjes en vriendinnetjes, buren met de meest diverse achtergronden: ze ontmoeten elkaar in de lokale speeltuin. Anne Koning, voorzitter van de branchevereniging Spelen & Bewegen, licht dat kort en krachtig toe: ‘Speelplaatsen zijn de sociale knooppunten van de wijk.’ Ook de organisatie ZonMw onderstreept dit in haar onderzoeksverslag Buurtfuncties terug nara de speeltuin.

 

‘De speeltuin is meer dan een tuin om in te spelen. Het is een ontmoetingsplek waar verbindingen ontstaan tussen kinderen en volwassenen van verschillende achtergronden. De speeltuin levert daarmee een belangrijke bijdrage aan de sociale cohesie in de wijk.’ – ZonMw in het onderzoeksverslag ‘Buurtfuncties terug naar de speeltuin’

Maar: sociale veiligheid gaat daarbij voorop

Pyramide van Maslow

Het staat dus buiten kijf dat bewegen en spelen in de openbare ruimte een essentiële sociale lijmfunctie vervuld. Maar dan moet die openbare ruimte wel aantrekkelijk zijn om samen in te spelen, bewegen en ontmoeten. De juiste faciliteiten moeten aanwezig zijn. Ook mogen de basisvoorwaarden hiervoor niet uit het oog worden verloren, denk maar aan de pyramide van Maslow. In deze pyramide is de behoefte aan sociale contacten onderhevig aan de ervaring van veiligheid en zekerheid. Deze lijn is ook door te trekken naar de openbare ruimte en naar speel- en beweeglandschappen. Deze kunnen de sociale cohesie pas bevorderen wanneer mensen zich veilig genoeg voelen om met anderen in contact te treden. En zo waardevolle verbindingen te leggen.

 

3 tips bij het versterken van de sociale cohesie door speel- en beweeglandschappen

Als Buro voor Buitenruimte hebben wij al 25 jaar ervaring met het inrichten van aantrekkelijke speel- en beweeglandschappen. Hierbij houden wij altijd rekening met het sociale aspect dat deze plekken vervullen in steden en dorpen. Daarom geven wij u graag 3 handige tips mee:

BUDGET EEN UITDAGING? VRAAG EEN VSB-FONDS AAN.

Voor gemeentes met een kleine portemonnee op het gebied van vernieuwing van openbare ruimte is er goed nieuws. Het VSB fonds is een project gestart dat investering in speelplekken met een ontmoetingsfunctie wil stimuleren. Gaat u daarom een speellandschap inrichten in een woonwijk (vereiste)? En heeft deze een duidelijk aanwijsbare ontmoetingsfunctie? Dan kunt u via deze link een subsidieaanvraag indienen. Of laat u hierbij ontzorgen door Buro voor Buitenruimte!

HOUD REKENING MET DE SOCIALE VEILIGHEID

Hoe? Zorg voor voldoende openheid en verlichting in het ontwerp van een speel- of beweeglandschap met ontmoetingsfunctie. Door duidelijke zichtlijnen aan te brengen in het landschap, zodat bezoekers altijd van afstand zichtbaar zijn in het geval van ongewenste situaties. Ook adviseren wij om het plaatsen van veel hoge en dichte begroeiing te voorkomen. Natuurlijk is het van belang dat een dergelijke buitenruimte ook goed onderhouden wordt. Zo blijft een speel- en beweeglandschap aantrekkelijk voor ontmoeting.

BETREK BEWONERS ACTIEF BIJ EEN OPENBARE ONTMOETINGSRUIMTE

De succesfactor van een openbare ontmoetingsplek kan vergroot worden door bewoners actief te betrekken. Wanneer zij regelmatig de ontmoetingsplek bezoeken, voelt het voor hen al snel aan als een prettige plek om te zijn en te ontmoeten. Dit kunt u bereiken door bijvoorbeeld frequent buurtactiviteiten te organiseren op de betreffende locatie. Zie dit als een soort open dag voor de ontmoetingsplek. Aanwezige faciliteiten zoals voldoende (picknick)banken, vrije ruimte of zelfs een BBQ dragen ook bij. Een andere manier om bewoners te betrekken is bijvoorbeeld door een groep vrijwilligers aan te stellen die ondersteunt bij het onderhoud en doorontwikkelen.