Natuurlijk en informeel spelen

Natuurlijk en informeel spelen in de buitenruimte

Door de verstedelijking van Nederland is er in het verleden een tekort aan ruimte ontstaan in steden en dorpen. De ruimte die er was, moest zo effectief mogelijk worden ingericht en dus werd vaak prioriteit gegeven aan zaken als parkeerruimte, wegen of bestrating. Nederland vergrijsde: werd vol gelegd met wegen en bestrating, bestemd voor verkeer. De stoepjes voor de deuren van huizen waar kinderen vroeger tikkertje speelden of touwtje sprongen, verdwijnen steeds meer ten koste van parkeerruimte. Het spelen in Nederland staat dan ook onder druk. Gelukkig realiseren steeds meer scholen, welzijnsorganisaties en gemeentes zich dat het anders kan en anders moet. Op weg naar een duurzamere wereld, waar kinderen in vrijheid en ruimte kunnen spelen. Terug naar hoe het vroeger was: lekker de hele dag buiten spelen. Maar wel met de nieuwe mogelijkheden van vandaag.

Het faciliteren van informeel en natuurlijk spel

We merken dan ook in onze aanvragen dat de belangstelling voor informeel en natuurlijk spelen groeit. Het informeel spelen gaat over het het faciliteren van vrij spel, zonder kunstmatige geplaatste speelaanleidingen zoals speeltoestellen. Het natuurlijk spelen richt zich specifieker op het spelen in de natuur of in elk geval met natuurlijke materialen. Zo worden de zintuigen van kinderen meer geprikkeld en leren zij meer over hun leefomgeving. Deze trend begon vooral onder scholen, waar ook steeds vaker subsidies beschikbaar zijn voor het inrichten van groene schoolpleinen. Beide vormen van spel zijn essentieel voor het omvormen van saaie buitenruimtes tot aantrekkelijke speel- en beweeglandschappen.

Spelen vergroenen en ‘ontdwingen’

Maar juist in de openbare ruimte is ook dringende behoefte aan creatieve mogelijkheden voor het vergroenen en ongedwongener maken van het spelen. Niet voor niets kopte de NOS recent naar aanleiding van onderzoek van Jantje Beton met ‘Buurt te saai om buiten te spelen’. Daarin werd genoemd dat kinderen zich niet uitgedaagd of door de buitenruimte aangetrokken voelen om meer buiten te gaan spelen. De iPad, computer of smartphone is dan snel veel aantrekkelijker en dus blijven kinderen binnen. Bang dat er een grote investering voor nodig is om de buurt voor kinderen om te vormen tot plekken die zij wèl aantrekkelijk vinden om in te spelen en te bewegen? Geen zorgen! De eisen die kinderen stellen zijn eenvoudig:

‘Kinderen zouden volgens het onderzoek vaker naar buiten gaan als er meer spannende speelplekken en grasveldjes zijn of als ze minder last van verkeer zouden hebben. De favoriete speelplekken zijn nu het schoolplein, de tuin en het bos. Ze worden minder enthousiast van hangplekken of skatebanen. Als kinderen buiten spelen dan willen ze het liefst fietsen, klimmen en klauteren of zelfverzonnen spelletjes doen.’ – Jantje Beton, 2018

De opdracht voor gemeentes ligt in de ogen van de eindgebruikers dus eigenlijk op de volgende drie gebieden. Het vergroenen van bestaande speelplekken, het aanleggen van speelnatuur en het creëren van vrij ruimtes. Zo kunt u als gemeente natuurlijk en informeel spelen faciliteren en bijdragen aan het welzijn van de jeugd.

3 adviezen rondom informeel en natuurlijk spelen

Als Buro voor Buitenruimte hebben wij al de nodige ervaring opgedaan met het ontwerpen van buitenruimtes waarin natuur en vrij spelen de boventoon voeren. Daarom delen wij graag onze kennis hierover en helpen wij u alvast een handje op weg met de volgende drie aandachtspunten.

INTEGREER SPEELGROEN EN WATER IN DE OPENBARE RUIMTE

Een evenwichtige, aantrekkelijk speel- en beweeglandschap bereikt u door aan bestaande openbare ruimte de juiste ingrediënten toe te voegen. Planten, struiken, hoge grassen, waterelementen, voldoende vrije ruimte en de nodige chillplekken vormen hiertoe de sleutel. Door deze via zones evenwichtig over de buitenruimte te verdelen, ontstaat afwisseling en vrijheid. Zo kan iedereen prettig bewegen, spelen en ontspannen.

VOORKOM ROMMEL, BAKEN AF

Het integreren van natuurlijke speelmaterialen in de openbare ruimte kán leiden tot chaos. Maar dit hoeft niet zo te zijn. Met een simpele maatregel kunt u voorkomen dat zand, houtsnippers, water en planten al snel overhoop worden gelopen. Iets wat gebeurt wanneer losse materialen niet goed worden afgebakend. Opsluitbanden tussen diverse speelzones bieden hiervoor uitkomst.

KIES MINIMAAL ONDERHOUD

Bespaar hoge kosten op onnodig onderhoud door te investeren in efficiënte materialen. Sterke planten die blad behouden, bomen die je weinig hoeft te snoeien, traaggroeiend gras of veiligheidsgras en (robinia)- houten speelelementen.